> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://docs.sta4.net/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://docs.sta4.net/stasteel-v3/analiz-ve-tasarim/deprem-yonetmelikleri/tbdy-2018/genel-kontroller/madde-9.2.8-kirislerde-stabilite-baglantilari.md).

# Madde 9.2.8: Kirişlerde Stabilite Bağlantıları

Çelik yapı elemanlarında Madde 9.2.8 kirişlerde stabilite bağlantıları kontrollerini, ilgili program ayarlarını ve mühendislik çözüm yöntemlerini kapsar.

## Maddenin Amacı

Eğilme etkisindeki çelik elemanların, plastik moment kapasitelerine güvenle ulaşabilmesi ve bu kapasiteyi koruyabilmesi için yanal doğrultuda kararlı olmaları gerekir.

**Madde 9.2.8**, deprem yüklerini taşıyan kirişlerin üst ve alt başlıklarının yanal ötelenme ve burulmaya karşı rijit bir şekilde desteklenmesini zorunlu kılar.

{% hint style="warning" %}
**Önemli İstisna:** Betonarme döşemelerle tam kompozit olarak çalışan ve döşemeye sürekli olarak bağlanan çelik kiriş üst başlıkları için ilave yanal destek aranmaz. Ancak deprem anında ters büküm oluşması durumunda, **alt başlığın** açıkta kalan kısımları mutlaka kontrol edilmeli ve gerekirse desteklenmelidir.
{% endhint %}

## <i class="fa-lightbulb-exclamation-on">:lightbulb-exclamation-on:</i> Çözüm Yöntemleri

* **İlgili Kiriş Yanal Olarak Desteklenmelidir:** Çapraz veya yandan gelen diğer elemanlar ile bu sağlanabilir.
* **Kesit Arttırımı:** Kesit büyütülebilir ancak kesit arttırımı ile bunu sağlamak kesitlerin anormal büyümesine neden olur ekonomik ve gerçekçi değildir. Bu şekilde sonuç almanız zordur.
* **Kullanıcı Müdahalesi:** Programın algıladığı Lb boyu hatalı ise veya manuel olarak müdahale edilmesi gereken bir durum varsa program menüleri üzerinden müdahale edebilirsiniz. Yazının devamında bu menüler vardır. Bir sonraki bölümde program hesap mantığı anlatılmıştır buna göre karar verilebilir.

## Programın Hesap Mantığı

* **Moment Aktaran Çerçeveler:** Kiriş kolonlara moment aktaran şekilde bağlıysa bu kontrol otomatik olarak yapılır.&#x20;
* **V-Λ Çapraz Bağlı Kirişler:** Kirişe orta kısımdan bağlı v çapraz varsa program buy kontrolü otomatik olarak yapar.
* **Moment Aktarmayan Çerçeveler:** Kiriş kolonlara moment aktarmayan birleşimlerle bağlıysa program bu kontrolü yapmaz. Ancak üzerinde v çapraz varsa her durumda yapar. Program moment aktarmayan birleşim kabülüne belirli rijitlik oranlarına ve birleşim türlerine göre karar verir. Ara rijitlikte birleşimlerle bağlı kirişlerde kullanıcı program ayarlarında eleman bazlı buna müdahale edebilir.

## Program Ayarları

<div data-with-frame="true"><figure><img src="https://564595168-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2FgyS5HogmYUWhqldYClsz%2Fuploads%2Fa51GU7OUeWxtipOvYJeH%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0711e62d-8c43-463c-95e0-06c4c6e07bf5" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

| Parametreler                | Açıklama                                                                                                                                                                                                                                                                         |
| --------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Kiriş Yanal Destek Kontrolü | <p>İlgili kirişte bu kontrolün yapılıp yapılmayacağını belirler.<br><br><strong>Otomatik:</strong> Program kendisi karar verir. <br><br><strong>Evet:</strong> Kontrol yapılır<br><br><strong>Hayır:</strong> Kontrol yapılmaz</p>                                               |
| Lb                          | Program ilgili kirişte yanal tutululuk boyunu otomatik olarak hesaplar. Kullanıcı buna müdahale etmek isterse otomatik seçimi kapatılıp istenilen bir boy girilebilir. Örnek olarak kirişe yandan bağlı diğer yan elemanlar dar açıyla geliyorsa program bunu kabul etmeyebilir. |

## Yönetmelik Kriterleri

Kirişlerin yanal doğrultuda desteklenmemiş serbest boyu (*L*<sub>*b*</sub>), süneklik düzeyine göre aşağıda belirtilen sınır değerleri (*L*<sub>*pd*</sub>) aşamaz:

#### 🔴 1. Süneklik Düzeyi Yüksek Elemanlar

Süneklik düzeyi yüksek moment aktaran çelik çerçevelerde, plastik mafsal oluşumu beklenen bölgelerde kiriş yanal destek aralığı aşağıdaki formülle sınırlandırılmıştır:

$$L\_b \le L\_{pd} = 0.086 \cdot \frac{E \cdot i\_y}{F\_y}$$

#### 🟡 2. Süneklik Düzeyi Sınırlı Elemanlar

Süneklik düzeyi sınırlı çerçevelerde veya süneklik düzeyi yüksek sistemlerin plastik mafsal oluşmayan bölgelerinde sınır değer biraz daha esnetilmiştir:

$$L\_b \le L\_{pd} = 0.17 \cdot \frac{E \cdot i\_y}{F\_y}$$

#### Parametre Tanımları

| Parametre                 | Açıklama                                                                |
| ------------------------- | ----------------------------------------------------------------------- |
| ***L***<sub>***b***</sub> | Kirişin yanal doğrultuda desteklenmiş noktaları arasındaki serbest boyu |
| ***E***                   | Çelik Malzemesi Elastisite Modülü (200000 MPa)                          |
| ***F***<sub>***y***</sub> | Çelik Malzemesi Karakteristik Akma Dayanımı (MPa)                       |
| ***i***<sub>***y***</sub> | Kiriş enkesitinin zayıf eksen etrafındaki atalet yarıçapı (mm)          |