> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://docs.sta4.net/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://docs.sta4.net/stasteel-v3/deprem-tasarimi/deprem-yonetmeligi-ayarlari/tbdy-2018.md).
# TBDY 2018
## Spektrum
Spektrum ayarları penceresi
Bu pencereden TBDY 2018 deprem spektrumu için konum, yer hareketi düzeyi ve zemin sınıfı tanımlanır. Girilen değerler deprem kuvvetleri ve göreli kat ötelemesi kontrollerinde kullanılır.
{% hint style="info" %}
Tüm spektrum bilgilerini girin. Eksik bilgiler, deprem kuvveti ve göreli kat ötelemesi hesaplamalarını engelleyebilir.
{% endhint %}
{% hint style="info" %}
StaSteel spektrum parametrelerini [TBDY 2018](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-1.pdf) esaslarına göre işler. Ara değerler enterpolasyonla belirlenir.
{% endhint %}
### Spektrum parametrelerini belirleme
1. Konum için **Haritadan Değer Al**, **STA Yaklaşık Harita** veya **Enlem Boylamdan Hesapla** seçeneklerinden birini kullanın.
2. **Deprem Yer Hareketi Düzeyi** ve **Zemin Sınıfı** değerlerini seçin.
3. Gerekirse otomatik seçeneğini kapatarak yatay veya düşey spektrum değerlerini girin.
| Alan | Açıklama |
| -------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| Haritadan Değer Al | AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritasını açar. Kimlik doğrulaması için e-Devlet sayfasına yönlendirilirsiniz. |
| STA Yaklaşık Harita | Türkiye haritasını açar. Haritada sağ tıklanan noktanın koordinatlarına göre spektrum parametrelerini otomatik işler. |
| Enlem Boylamdan Hesapla | Girilen enlem ve boylam değerlerine göre spektrum parametrelerini otomatik işler. |
| Deprem Yer Hareketi Düzeyi | TBDY 2018 Bölüm 2.2'de tanımlanan yer hareketi düzeylerinden birini seçin. Tasarım depremi için DD2 varsayılan olarak seçilir. |
| Zemin Sınıfı | Yapının inşa edileceği zemine ait, TBDY 2018 Bölüm 16.4'te tanımlanan zemin sınıfını seçin. |
| Kullanıcı Yatay Spektrum | Otomatik seçeneğini kapatarak kullanıcı tanımlı yatay spektrum değerlerini girin. |
| Kullanıcı Düşey Spektrum | Otomatik seçeneğini kapatarak kullanıcı tanımlı düşey spektrum değerlerini girin. |
### Konum ve harita parametreleri
| Alan | Açıklama |
| ------ | ---------------------------------------------------------- |
| Enlem | Binanın bulunduğu koordinatın enlem bilgisidir. |
| Boylam | Binanın bulunduğu koordinatın boylam bilgisidir. |
| Ss | Kısa periyot harita spektral ivme katsayısıdır. |
| S1 | 1,0 saniye periyot için harita spektral ivme katsayısıdır. |
### Tasarım spektral ivme katsayıları
| Alan | Açıklama |
| ------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| SDS (DD1–DD4) | İlgili deprem yer hareketi düzeyi için kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısıdır. |
| SD1 (DD1–DD4) | İlgili deprem yer hareketi düzeyi için 1,0 saniye periyottaki tasarım spektral ivme katsayısıdır. |
### Spektrum grafikleri
| Alan | Açıklama |
| ------------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| Yatay Spektrum Gösterimi | Girilen bilgilere göre oluşturulan yatay spektrum grafiğini gösterir. Grafikteki bir noktanın üzerine gelerek değerini görüntüleyin. |
| Düşey Spektrum Gösterimi | Girilen bilgilere göre oluşturulan düşey spektrum grafiğini gösterir. Grafikteki bir noktanın üzerine gelerek değerini görüntüleyin. |
## Deprem Parametreleri
{% hint style="warning" %}
Seçilen taşıyıcı sistem, modeldeki birleşim ve çapraz düzeniyle uyumlu olmalıdır. Yanlış sistem tipi, deprem hesabı ve tasarım sonuçlarını geçersiz kılar.
{% endhint %}
### 1. Taşıyıcı Sistem ve Katsayı Parametreleri
| Parametre | Açıklama |
| --------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| **X-Y Doğrultusu Taşıyıcı Sistem Tipi (Tablo 4.1)** | Çelik yapının X ve Y doğrultusunda TBDY 2018 Tablo 4.1'de karşılık gelen değerleri seçilmelidir. Seçime göre R ve D değerleri otomatik olarak doldurulur. Burada belirtilen taşıyıcı sisteme göre modelleme yapılmalıdır; aksi halde tüm hesaplar yanlıştır. |
| **Rx - Ry** | X ve Y doğrultularındaki Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayılarının girildiği kısımlardır. |
| **Rx - Ry Azaltma** | 4/5R veya yönetmelikte belirtilen diğer özel durumlarda, girilen R katsayısının azaltma çarpanının girildiği kısımdır. |
| **Dx - Dy** | X ve Y doğrultularındaki Dayanım Fazlalığı Katsayılarının girildiği kısımlardır. |
***
### 2. Öteleme ve Cephe Sınır Şartları
| Parametre | Açıklama |
| ------------------------------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Duvar Cephe Kaplama Esnek Derz veya Bağımsız** | Duvar veya cephe kaplamasının esnek derzli ya da yapıdan bağımsız olması halinde, göreli kat ötelemesi sınırının 2 kat arttırılmasını sağlar. |
| **Tek Katlı Moment Aktaran Çelik Yapı** | Tek katlı moment aktaran bir çelik yapı modeliniz varsa bu seçeneği aktif ederek göreli kat öteleme sınırının %50 arttırılmasını sağlar. |
***
### 3. Genel Deprem, Yük ve Analiz Parametreleri
| Parametre | Açıklama |
| -------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Bina Önem Katsayısı (I)** | TBDY 2018 Tablo 3.1'de verilen bina önem katsayısının girildiği kısımdır. |
| **Hareketli Yük Katsayısı (n)** | Kombinasyonlarda kullanılacak hareketli yük katsayısının girildiği kısımdır. |
| **Bodrum Kat Üst Kotu** | Rijit bodrum kabulü yapılan veya bodrum kat üst kotunun girildiği kısımdır. |
| **Deprem Dış Merkezlik** | Kat kütle merkezlerinde dikkate alınacak minimum dış merkezlik oranının (varsayılan 0.05) girildiği kısımdır. |
| **Hareketli Yük Azaltım Katsayısı (Cz)** | Kat alanına bağlı olarak uygulanabilecek hareketli yük azaltma katsayısının girildiği kısımdır. |
| **Modal Analiz Minimum Yük Oranı ($\beta$)** | Dinamik (Modal) analiz sonuçlarının taban kesme kuvvetine göre büyütülmesinde kullanılan $\beta$ katsayısının girildiği kısımdır. |
| **Sönüm Oranı** | Yapı malzemesine ve analiz türüne göre sönüm oranının girildiği kısımdır. |
## Deprem Tasarım Ayarları
### En Kesit Koşulları
**TBDY 2018 Tablo 9.3** uyarınca tanımlanmış olan **Kompaktlık (Enkesit Koşulları)** kontrollerinin, genel ayar olarak hangi eleman tiplerinde uygulanacağının tayin edildiği bölümdür.
{% hint style="info" %}
Bu seçimler genel varsayılanlardır. Eleman Bilgi Girişi panelinden her eleman için değişiklik yapabilirsiniz.
{% endhint %}
***
### Diğer
TBDY 2018 kapsamındaki deprem tasarım kontrollerini etkinleştirebilir veya devre dışı bırakabilirsiniz.
{% hint style="warning" %}
Bu kontroller yalnızca uygun mühendislik gerekçesi bulunan durumlarda, bilinçli olarak kapatılmalıdır. Kapatma kararından önce ilgili yönetmelik koşulları ve tasarım varsayımları değerlendirilmelidir.
{% endhint %}
| Parametre | Açıklama |
| -------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **4.3.2.4 Çapraz Moment Oranı Kontrolü Yap** | Merkezi çaprazlı sistemlerde çapraz elemanların eksenel kuvvet kapasitelerinin, bağlandıkları kirişlerin moment kapasitelerine oranını kontrol eder. |
| **9.6.1.2 Aks Merkezi Basınca Çalışan Çapraz Yük Oranı** | Herhangi bir akstaki merkezi çapraz elemanlarının, o aks doğrultusundaki iki deprem yönünde oluşan toplam yatay kuvvete katkısını kontrol eder. Basınca çalışan çaprazların katkısı %30 ile %70 arasında olmalıdır. |
{% hint style="warning" %}
**4.3.2.4 kontrolü sağlanmazsa** yönetmelik `4/5R` azaltmasını zorunlu kılar. Gerektiğinde azaltma katsayısını [TBDY 2018](/stasteel-v3/deprem-tasarimi/deprem-yonetmeligi-ayarlari/tbdy-2018.md) bölümünden manuel olarak ayarlayın.
{% endhint %}
